Artykuł podejmuje istotne zagadnienia dekarbonizacji systemów ciepłowniczych (DH) oraz związanej z tym rzeczywistej efektywności energetycznej ciepłownictwa. Wykazuje, że analiza kilkuset budynków poddanych termomodernizacji w Polsce wskazuje jedynie marginalny wzrost efektywności energetycznej. Badania eksperymentalne dowodzą, że przyczyną tego stanu rzeczy jest często brak regulacji sieci centralnego ogrzewania oraz jej przewymiarowanie.  W pracy zaproponowano nową metodologię / mapę drogową, skoncentrowaną na modernizacji i regulacji węzłów cieplnych oraz jednoczesnej poprawy rzeczywistej efektywności energetycznej całego  systemu ciepłowniczego, a następnie na wdrażaniu niskoemisyjnych źródeł ciepła (w tym ciepła odpadowego) oraz rozwiązań cyfrowych (monitoringu i modelowania). 

Jako studium przypadku wykorzystano system ciepłowniczy (DHS) w Łomży, reprezentujący typowy wschodnioeuropejski system ciepłowniczy. W artykule przedstawiono oraz przeanalizowano wyniki eksperymentu przeprowadzonego w skali całego systemu ciepłowniczego w Łomży. Wykazano m.in., że zastosowana metodologia umożliwiła obniżenie temperatury zasilania w całym systemie z 121 do 96°C, co doprowadziło do zmniejszenia strat ciepła, a w konsekwencji do redukcji zużycia węgla i emisji CO₂ (do 30%), a także do zwiększenia efektywności przekazywania ciepła w budynkach, poprawy stabilności hydraulicznej sieci oraz polepszenia warunków pracy układów mieszających w elektrociepłowni (CHP) i ciepłowni.