Znak Politechniki Warszawskiej

W poszukiwaniu śladów przeszłości

Pałac Staszica w Warszawie

30 stycznia 2020 roku w podziemiach Pałacu Staszica zostaną przeprowadzone badania geofizyczne, fot. harum, Wikipedia, domena publiczna

Gdzie znajduje się Archiwum Związku Młodzieży Polskiej „Zet” – jednej z najważniejszych organizacji konspiracyjnych, działających pod zaborami? Wiarygodne źródła wskazują, że mogło zostać ukryte w Pałacu Staszica. Czy tak jest w istocie? Sprawdzą eksperci, m.in. dr Anna Lejzerowicz z Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej.

– Przeprowadzimy badania geofizyczne wytypowanych wcześniej pomieszczeń w podziemiach Pałacu Staszica – wyjaśnia dr Lejzerowicz. – Jest prawdopodobne, że właśnie tam zostało ukryte Archiwum „Zetu”. Zostanie do tego wykorzystana metoda georadarowa (ang. ground penetrating radar, GPR), która pozwala w szybki i bezinwazyjny sposób otrzymać dane geofizyczne o wysokiej rozdzielczości.

Na czym polega metoda?

– W badaniach GPR z anteny nadawczej wysyłany jest impuls fali elektromagnetycznej o znanej, zadanej częstotliwości – tłumaczy dr Lejzerowicz. – Energia fali elektromagnetycznej, przenikająca w głąb badanego obiektu czy podłoża, na granicach ośrodków o różnych właściwościach elektrycznych, ulega częściowemu odbiciu oraz załamaniu, jak również częściowo zostaje wytłumiona. Impuls odbity od takich granic czy obiektów wracając, jest rejestrowany na powierzchni przez antenę odbiorczą i zapisywany w programie do akwizycji danych georadarowych.

– Amplituda odbitego impulsu elektromagnetycznego jest proporcjonalna do wielkości współczynnika odbicia na granicy dwóch różnych środowisk – zaznacza dr Lejzerowicz. – W uproszczeniu można stwierdzić, że jakość danych na obrazie georadarowym (radargram/falogram), czyli siła refleksów i wielkość amplitudy, jest zależna od kontrastu właściwości elektrycznych pomiędzy dwoma ośrodkami: im jest on większy, tym refleksy widoczne na radargramie są wyraźniejsze.

Podczas badań w Pałacu Staszica zostanie wykorzystana antena o wysokiej częstotliwości. – Im wyższa jest częstotliwość anteny, tym co prawda zasięg głębokościowy pomiarów będzie mniejszy, ale zwiększy się rozdzielczość otrzymanych obrazów, na czym nam właśnie zależy, ponieważ badane będą ściany pomieszczeń o stosunkowo niedużej grubości – wyjaśnia dr Lejzerowicz.

Przykładowe obrazy georadarowe (radargramy): A) elementy infrastruktury widoczne na radargramie (studzienki, kanały); B) strefa rozluźnienia gruntu wywołana jego silnym zawodnieniem

Przykładowe obrazy georadarowe (radargramy): A) elementy infrastruktury widoczne na radargramie (studzienki, kanały); B) strefa rozluźnienia gruntu wywołana jego silnym zawodnieniem, źródło: dr Anna Lejzerowicz

Wspólny projekt

Metoda georadarowa jest często wykorzystywana w inżynierii lądowej, geotechnice czy archeologii i znakomicie nadaje się do poszukiwania obiektów infrastruktury podziemnej (np. rury) czy też pustek w ścianach lub innych niejednorodności. Tak jest właśnie w przypadku badań pomieszczeń w Pałacu Staszica.

Zostaną one przeprowadzone 30 stycznia 2020 roku od godz. 9.00 przez dr Annę Lejzerowicz z Wydziału Inżynierii Lądowej PW oraz mgr inż. Małgorzatę Wutke z firmy TPA Sp. z o.o. – wspólne badania geofizyczne odbędą się w ramach porozumienia między Wydziałem Inżynierii Lądowej PW a TPA Sp. z o.o. o współpracy w obszarze badawczym, edukacyjnym i kadrowym.

Później tego samego dnia odbędzie się konferencja „Akcja na Kutscherę i tajemnice Pałacu Staszica” oraz spacer śladami akcji na Kutscherę. Organizatorami wydarzenia są: Stowarzyszenie imienia Bolesława Srockiego, Pierwsza Społeczna Szkoła Podstawowa w Gdyni, Stowarzyszenie In gremio, Polska Akademia Nauk Archiwum w Warszawie, Zakład Działalności Pomocniczej PAN, Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej, Muzeum Gdańska i Arktour WHU.

Badania i konferencja są częścią wieloletniego projektu pt. „Szukamy Archiwum Zetu”. Jego celem jest odnalezienie Archiwum Związku Młodzieży Polskiej „Zet” oraz wprowadzenie do powszechnej świadomości ideałów tej zapomnianej organizacji konspiracyjnej, której członkowie walnie przyczynili się do odzyskania przez Polskę niepodległości. List intencyjny dotyczący współpracy w ramach projektu podpisały Stowarzyszenie imienia Bolesława Srockiego, Stowarzyszenie In gremio oraz Pierwsza Społeczna Szkoła Podstawowa w Gdyni, Polska Akademia Nauk Archiwum w Warszawie, Zakład Działalności Pomocniczej Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Instytut Archeologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie oraz Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej.

– Naszym zadaniem jako PW jest zapewnienie sprzętu do badań nieinwazyjnych oraz przeprowadzenie samych badań georadarowch w podziemiach Pałacu Staszica, jak również współpraca z pozostałymi partnerami w realizowaniu przedsięwzięć edukacyjnych, badawczych i informacyjnych związanymi z projektem – precyzuje dr Lejzerowicz.