Znak Politechniki Warszawskiej

W Polsce skończył Politechnikę, w Ameryce opracował walkie-talkie

Jest czerwiec 1939 roku. Henryk Magnuski – 30-letni pracownik Państwowych Zakładów Tele- i Radiotechnicznych wyjeżdża do Nowego Jorku zobaczyć, jak Amerykanie pracują nad nowoczesnymi nadajnikami radiowymi. Nie wie, że za kilka miesięcy wybuchnie II wojna światowa, która zmieni jego życie. 

Walkie-talkie

Walkie-talkie to najważniejszy wynalazek Henryka Magnuskiego

Konflikt oznaczał, że Magnuski nie mógł wrócić do Polski. Mógł za to rozwijać swoją karierę zawodową. W 1940 roku znalazł zatrudnienie w firmie Galvin Manufacturing Corporation (GMC), która siedem lat później zmieniła nazwę na Motorola. Zdolny inżynier z Polski, po studiach z zakresu telekomunikacji na Politechnice Warszawskiej (skończył je w 1934 roku), w PZT kierujący zespołem projektującym radiostacje wojskowe, szybko pokazał swoje możliwości także w Stanach Zjednoczonych.

Pierwszy krok na drodze ku sławie

Jego pierwszą ważną konstrukcją opracowaną na emigracji był radiotelefon oznaczony kodem SCR 536. Urządzenie zostało nazwane handie-talkie. Zgodnie ze specyfiką ówczesnych czasów, służyło oczywiście wojsku. Dzięki niemu żołnierze mogli się ze sobą łatwo i bezpiecznie kontaktować. Do głównych zalet radiotelefonu należały mała waga (ok. 2 kg) i wytrzymałość. Można go było nawet – w razie potrzeby – na krótko zanurzyć w wodzie.

O sukcesie wynalazku niech świadczy liczba egzemplarzy wyprodukowanych przez GMC od grudnia 1941 do zakończenia II wojny światowej – ponad 100 tysięcy.

Przełomowy wynalazek

Dziełem życia Magnuskiego okazał się jednak inny sprzęt – radiostacja SCR 300. Ważyła 16-17 kg, czyli była znacznie cięższa od radiotelefonu, ale miała też kilkukrotnie większy zasięg – ok. 15 km. Wcześniej do transportu tego rodzaju urządzeń trzeba było używać czołgów, a czasami i one okazywały się zbyt małe. Tymczasem polski inżynier skonstruował radiostację, którą każdy żołnierz był w stanie sam przenieść w plecaku (specjalnie do tego przygotowanym). Stąd też jej nazwa – walkie-talkie. Jak w zrealizowanym dla Discovery filmie mówił Morgan Burke, wnuk Donalda L. Hingsa – kanadyjskiego wynalazcy, który stworzył dwukierunkowe przenośne radio przed Magnuskim, było to określenie używane w czasie II wojny światowej przez dziennikarzy.

Radiostacja SCR 300

Radiostacja SCR 300

Co ważne, sprzęt polskiego inżyniera można było manualnie dostrajać do różnych częstotliwości.

Dzięki tym wszystkim zaletom pozwalał on na sprawną komunikację między przedstawicielami różnych rodzajów wojsk: artylerii, broni pancernych i piechoty.

Ok. 43 tys. wyprodukowanych przez GMC egzemplarzy walkie-talkie od 1943 roku służyło armii amerykańskiej podczas działań wojennych prowadzonych w Europie i na Pacyfiku.

Wynalazek Magnuskiego jest określany w analizach II wojny światowej jako przełomowy. Bezprzewodowa łączność, a co za tym idzie – łatwiejsza komunikacja między żołnierzami – były istotnymi elementami budowania przez Amerykanów swojej wojennej przewagi.

Henryk Magnuski

Henryk Magnuski w 1959 roku, fot. Wikipedia, Hank Magnuski, licencja CC-BY SA 3.0

To prawdziwy chichot historii, że człowiek urodzony i wychowany w kraju, w którym konflikt się rozpoczął, najpierw dzięki dużej dozie przypadku umknął wojennej zawierusze, a potem i tak znalazł się w samym jej środku. Nie jednak jako bohaterski żołnierz, a jako konstruktor-wizjoner.

Emigrant na zawsze

Polski inżynier nie poprzestał na radiotelefonie i radiostacji plecakowej. Opracował jeszcze radiolatarnię radarową AN/CPN-6, która została wykorzystana przez marynarkę amerykańską. Ułatwiała ona pilotom powrót na lotniskowce w przypadku ograniczonej widoczności.

Po wojnie Magnuski już nie wrócił do ojczyzny. Został w Stanach Zjednoczonych i kontynuował pracę w Motoroli. Zajmował się rezonatorami wnękowymi i ich zastosowaniem jako filtrów wejściowych w odbiornikach mikrofalowych (m.in. w odbiorniku „Sensicon”) oraz konstrukcją mikrofalowych stacji przekaźnikowych dla telefonii wielokrotnej, telewizji i transmisji danych. 

Wykonywał też projekty przeznaczone dla rządu, jak konstrukcja radiostacji SSB typu AN/USC-3, system RADAS oraz system łączności troposferycznej Deltaplex I i aparatury AN/TRC-105. 

Naukowy dorobek Magnuskiego składa się w sumie z 30 patentów i kilkudziesięciu prac (pisanych samodzielnie lub we współpracy z innymi badaczami). Dotyczą one radiokomunikacji w zakresach ultrakrótko- i mikrofalowych.

 
Agnieszka Kapela

Biuro ds. Promocji i Informacji

________________________

Na podstawie:

„Walkie Talkie History”, https://www.youtube.com/watch?v=Yp5j2mn9lU0, dostęp: 10 listopada 2016 r.

Robert Przybylski, Polska Walkie-Talkie i inne, http://www.rp.pl/artykul/1005611-Polska-Walkie-Talkie-i-inne.html#ap-1, dostęp: 9 listopada 2016 r.

Tomasz Turejko, Polacy zmieniają historię wojskowości, http://jagiellonski24.pl/2016/08/15/polacy-zmieniaja-historie-wojskowosci/, dostęp: 9 listopada 2016 r.

Jakub Wołosowski, Poznajcie Polaka, który stworzył Walkie-Talkie i pracował dla Motoroli podczas II wojny światowej – INNHistoria, cz. I, http://innpoland.pl/119527,innhistoria-poznajcie-polaka-ktory-stworzyl-walkie-talkie-i-pracowal-dla-motoroli-podczas-ii-wojny-swiatowej, dostęp: 9 listopada 2016 r.

Radioelektronicy polscy: Henryk Magnuski, http://sp2put.utp.edu.pl/radioelektronicy/magnuski_h.htm, dostęp: 10 listopada 2016 r.