Znak Politechniki Warszawskiej

Rekonstrukcja szybowca Sl-1 Akar

Z okazji obchodów 100-lecia Odnowienia Tradycji Politechniki Warszawskiej Koło Naukowe Lotników działające przy Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa podjęło się rekonstrukcji pierwszego szybowca skonstruowanego na Politechnice.

Historia szybowca

Szybowiec SL-1 Akar został zaprojektowany i skonstruowany przez studentów Politechniki Warszawskiej. Oznaczenie SL pochodzi od jej Sekcji Lotniczej, nazwa Akar jest natomiast akronimem nazwiska jego głównego konstruktora – Adama Karpińskiego.

Budowa ślizgowca była dla młodych adeptów inżynierii lotniczej niemałym wyzwaniem – nie dość, że nie posiadali dostatecznego doświadczenia, to na dodatek rodzące się szybownictwo dotychczas nie wzbudziło zainteresowania konstruktorów na terenie naszego kraju. Postanowiono więc zaprojektować tak prosty szybowiec, jak to tylko możliwe, wplatając jednocześnie kilka ostatnich nowinek lotniczych, takich jak stosunkowo gruby, nowoczesny profil umożliwiający wyeliminowanie odciągów i zastrzałów oraz skrzydło dwutrapezowe, redukujące opór indukowany. Poza tym jednak, Akar był konstrukcją raczej klasyczną, tworzoną głównie z inicjatywy studentów w celu przetestowania swoich umiejętności, tym bardziej, że zbliżała się znakomita ku temu okazja.

Akar okazał się fenomenem I. Konkursu Ślizgowców w lecie 1923 roku w Białce koło Nowego Targu. Startujący na nim Tadeusz Karpiński, brat konstruktora, oraz Ryszard Bartel zajęli odpowiednio pierwsze i drugie miejsce. Zwycięzcy udało się wykonać lot trwający 165 sekund. Rok później ten sam pilot sterując szybowcem Akar ustanowił rekord Polski w długości lotu szybowego wynoszący 4 minuty i 5 sekund. Po pokonaniu w tym czasie dystansu około dwóch kilometrów lot zakończył się gwałtownym lądowaniem, w wyniku którego szybowiec został uszkodzony i już nigdy nie powrócił do stanu lotnego.

Zdjęcie oryginalnego Akara z ok. 1924 roku

Konstrukcja

SL-1 Akar to dwukadłubowy szybowiec z fotelem pilota umieszczonym pośrodku, przed płatem. Konstrukcja wolnonośna, jednopłatowa, drewniana, kryta w przeważającej części płótnem. Zdwojone stateczniki pionowe, pojedynczy statecznik poziomy, ster z wyważeniem rogowym. Podwozie dwukołowe z dwoma płozami ogonowymi.

Masa własna zamykała się w 80 kg, zaś doskonałość aerodynamiczna wynosiła ok. 9, choć na to miała w znacznym stopniu zapewne wpływ postura i sylwetka pilota w locie. Starano się unikać rozwiązań skomplikowanych, mając na uwadze testowy charakter całej konstrukcji, jak i jej pionierski w naszym kraju charakter. W powietrzu szybowiec osiągał niezbyt zawrotne 45 km/h, co umożliwiało jednak stosunkowo bezpieczny lot.

Rysunek w trzech rzutach, wykonany przez pana Andrzeja Glassa

Odbudowa

Zachowana do dziś dokumentacja szybowca ograniczona jest do kilku zdjęć, których analiza pozwala określić proporcje oraz liczby np. żeber i nosków w płacie. Jest to jednak tylko ułamek informacji potrzebnych do rekonstrukcji.

Większość struktury wewnętrznej jak i dokładne wymiary części studenci musieli zaprojektować sami, mając w pamięci ograniczenia wynikające głównie z poziomu techniki dostępnej około 90 lat temu. Podczas projektowania cenną wiedzę stanowiły konstrukcje zagraniczne o podobnym przeznaczeniu pochodzące z okresu budowy Akara oraz książki z ogólnymi wytycznymi konstrukcji szybowców.

Prace związane z budową i wykonaniem szybowca realizowane były głównie na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa Część konstrukcji powstała w Zakładach Szybowcowych "Jeżów" w Jeżowie Sudeckim.

Prace nad elementami szybowca, luty 2015 - Jeżów Sudecki

Budowa Akara wymagała przebywania na uczelni nawet do 14 godzin dziennie oraz poświęcenia weekendów na prace w warsztacie. W lutym powstały prawie wszystkie większe elementy płatowca. Następnie wykonano lotki i usterzenie pionowe. „Jako ciekawostka, po analizie zdjęć udało się nam ustalić, że statecznik pionowy był jedynym elementem oryginalnego Akara krytym nie płótnem, ale sklejką. Dlaczego tak było do końca nie wiemy, niemniej odwzorowaliśmy to zgodnie z oryginałem” – mówi jeden z konstruktorów.

Prace nad elementami szybowca

Pod koniec marca szybowiec znalazł się z powrotem w Jeżowie Sudeckim, gdzie wszedł w kolejny etap prac wykończeniowych. W tym samym czasie, w Warszawie studenci zajmowali się głównymi brakującymi elementami - fotelem pilota oraz całym podwoziem. W drugiej połowie kwietnia, po kolejnych tygodniach wzmożonej pracy, Akar trafił z powrotem do Warszawy, gdzie miał miejsce finalny montaż szybowca.

Replikę szybowca SL-1 AKAR będzie można zobaczyć na wystawie „Na skrzydłach czasu – ludzie i konstrukcje lotnicze Politechniki Warszawskiej”, która będzie miała miejsce w Gmachu Głównym Politechniki Warszawskiej w dniach 13-16 maja.

Pracownicy Zakładów Szybowcowych w Jeżowie Sudeckim wraz członkami KNL

Podziękowania

Studenci z KN Lotników chcą podziękować wszystkim zaangażowanym w projekt:

  • Władzom Wydziału i Opiekunowi Panu Stanisławowi Gradolewskiemu – za wsparcie projektu,
  • dr inż. Romanowi Świtkiewiczowi oraz mgr inż. Bogdanowi Hernikowi - za konsultacje historyczno-konstrukcyjne,
  • Zakładom Szybowcowym "Jeżów" - za współpracę i nadzór nad procesem produkcji szybowca,
  • Firmom: NB Composites oraz KOMO-meble – za pomoc i wsparcie.

 

Tekst i zdjęcia: Koło Naukowe Lotników