Znak Politechniki Warszawskiej

PW promuje rozwój Jednostek Samorządu Terytorialnego

Jak rozwijają się polskie miasta i gminy? Od ponad dekady na to pytanie odpowiadają badacze z Wydziału Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej, którzy są autorami słynnego Rankingu Zrównoważonego Rozwoju Jednostek Samorządu Terytorialnego. 

prof. E. Sobczak podczas konferencji w 2012 roku /fot. regiobooks.pl/

Innowacyjny

„Ojcem” rankingu jest prof. nzw. dr hab. inż. Eugeniusz Sobczak z Wydziału Administracji i Nauk Społecznych PW. Autorska metodyka badawcza pozwala wyjaśnić poziom rozwoju w trzech podstawowych obszarach: społecznym, gospodarczym oraz ochronie środowiska naturalnego. - Inspiracją do mierzenia rozwoju JST, a szczególnie mierzenia rozwoju społeczno-gospodarczego na poziomie lokalnym (gmin wiejskich, miejsko-wiejskich i miejskich) była atmosfera towarzysząca przygotowaniu Polski do akcesji do Unii Europejskiej. Atmosfera ta sprzyjała rywalizacji, kształtowała nadzieje na środki pomocowe (fundusze strukturalne i fundusz spójności), ale powstawały pytania czy poradzimy sobie z konkurencją wysoko rozwiniętej piętnastki krajów członkowskich? - wspomina prof. Eugeniusz Sobczak.

Metodyka składa się obecnie z 16 zmiennych dla gmin i 17 dla województw:

  1. Wydatki majątkowe inwestycyjne per capita (10 zł = 1 punkt)
  2. Wydatki na transport i łączność per capita (10 zł = 1p)
  3. Udział wydatków majątkowych inwestycyjnych (1% = 1p)
  4. Udział wydatków na transport i łączność (1% - 1p)
  5. Odsetek dochodów własnych w budżecie (1% = 1p)
  6. Liczba osób pracujących na 1000 mieszkańców (1 osoba = 1p)
  7. Liczba osób bezrobotnych na 1000 mieszkańców (1 osoba = minus 1p)
  8. Liczba podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców (1 podmiot = 1p)
  9. Napływ ludności na 1000 mieszkańców (1 osoba = 1p)
  10. Odpływ mieszkańców na 1000 mieszkańców (1 osoba = minus 1p)
  11. Liczba komputerów w szkołach z dostępem do Internetu na 1000 mieszkańców (1 komputer = 1p)
  12. Liczba absolwentów szkół ponadgimnazjalnych na 1000 mieszkańców (1 absolwent = 1p)
  13. Odsetek radnych z wyższym wykształceniem (1% = 1p)
  14. Odsetek mieszkańców korzystających z usług wodociągowych (1% = 1p)
  15. Odsetek mieszkańców z dostępem do kanalizacji ścieków komunalnych (1% = 1p)
  16. Odsetek mieszkańców z dostępem do oczyszczalni ścieków (1% = 1p)
  17. PKB per capita -dla województw (100 zł = 1p). 
     

Udoskonalany

- Początkowo wszystkim zmiennym przypisano jednakowe wagi punktowe, ale po pierwszych obliczeniach sumarycznej punktacji (syntetycznej miary rozwoju) stwierdzono, że w takiej sytuacji o punktacji sumarycznej decydują trzy zmienne, a mianowicie wydatki majątkowe inwestycyjne, na transport i łączność oraz PKB per capita. Dlatego zdecydowano przyjąć niższe wagi punktowe w przypadku wymienionych powyżej trzech zmiennych - wyjaśnia prof. Sobczak.

Ranking Zrównoważonego Rozwoju JST jest stale rozwijany i udoskonalany. Przez szereg lat wprowadzono kolejne zmienne, a autorzy nie wykluczają w przyszłości dalszych udoskonaleń. - Zbiór zmiennych nie jest zamknięty, a potrzeba jego rozszerzania wynika m. in. z dysproporcji liczebności zmiennych ekonomicznych (8 zmiennych) oraz społecznych i ochrony środowiska (odpowiednio 5 i 3 zmienne). Uzasadnione jest zatem powiększenie liczby zmiennych społecznych i środowiskowych - mówi twórca rankingu.
 

Doceniany

Skąd popularność i innowacyjność Rankingu Zrównoważonego Rozwoju Jednostek Samorządu Terytorialnego? - Wynika ona z tego, że w zbiorze zmiennych występują wskaźniki wyjaśniające osiągnięcia lub zaniedbania rozwojowe JST (stymulanty i destymulanty). Jedynym celem rankingów jest promocja rozwoju społeczno-gospodarczego JST (promocja dobrych praktyk), a nie auto promocja jednostki badawczej - ocenia prof. Sobczak.

Można wymienić również kilka innych czynników, które wpływają na pozytywną ocenę rankinguwykonywanego na Wydziale Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej:

  • zbiór zmiennych jest wykorzystywany do systematycznie realizowanych badań naukowych nad społeczno-gospodarczym rozwojem gmin i regionów (województw). To obiektywizuje i weryfikuje zbiór zmiennych;
  • kolejność gmin w rankingach nie jest zatwierdzana ani korygowana przez jakiekolwiek ciało (np. kapitułę);
  • wszystkie gminy w Polsce są rankingowane, co daje możliwość identyfikowania przyczyn opóźnień rozwojowych przez samorządy znajdujące się w różnych częściach rankingów;
  • pozytywna ocena samorządów dokonywana przy ogłaszaniu kolejnych edycji rankingów.
     

Najnowszy ranking

Przed nami prezentacja kolejnej edycji Rankingu Zrównoważonego Rozwoju Jednostek Samorządu Terytorialnego. W tym roku będzie on prezentowany w dwóch wersjach:

  • rankingu według poziomu punktacji sumarycznej (syntetycznego miernika rozwoju);
  • ranking według dynamiki przyrostu syntetycznego miernika rozwoju w latach 2003-2014.

- Spodziewamy się, że pojawią się JST, które osiągnęły wysoką dynamikę dzięki zwiększeniu intensywności działań rozwojowych (zwiększeniu wydatków majątkowych inwestycyjnych oraz na transport i łączność). Wśród laureatów wyróżnionych za dynamikę znajdą się głównie samorządy, których nie ma w gronie nagrodzonych za poziom - zapowiada prof. Sobczak. - Jeśli chodzi o generalne wnioski wynikające z rankingów i badań to trzeba podkreślić postępującą polaryzację zarówno aktywności rozwojowej (poziomu wydatków majątkowych inwestycyjnych oraz na transport i łączność), jak też poziomu rozwoju (syntetycznego miernika rozwoju). Zdecydowanie przyspieszają rozwój główne centra (Warszawa, Wrocław, Poznań, Kraków, Katowice, Trójmiasto, Łódź) oraz spowalniają centra subregionalne oraz obszary peryferyjne (w tym miasta powiatowe- lokalne centra) - podsumowuje.

 

Opracowanie: Biuro ds. Promocji i Informacji /PG/